Solvent in oil painting

ตัวทำละลายที่ใช้กับสีน้ำมัน

Solvent คืออะไร ?

Solvent คือ ตัวทำละลายที่เป็นของเหลว ระเหยได้ สามารถใช้ละลายโครงสร้างของสีน้ำมันให้แตกตัว บางลงได้ เลยมีการนำ Solvent มาใช้งานดังนี้

• ใช้เป็นมีเดียม ผสมกับสีน้ำมัน ผลที่ได้คือสีจะบางลง และแห้งเร็วขึ้น เมื่อแห้งแล้วจะได้พื้นผิวด้าน จึงมักใช้ในการเขียนชั้นล่างสุด และยังใช้ผสมกับมีเดียมตัวอื่น เพื่อให้ได้เนื้อมีเดียมที่เหลวขึ้น และแห้งเร็วขึ้นได้อีกด้วย

•  ใช้ล้างพู่กัน ล้างจานสี

•  ใช้ล้างเคลือบวานิช

ข้อควรระวัง !! Solvent ทุกประเภท มีผลเสียต่อร่างกายไม่มากก็น้อย เพื่อสุขภาพจึงควรใช้ในที่ระบายอากาศดีเสมอ ห้ามใช้ในห้องปิด ห้ามใช้ในห้องแอร์ ---

Solvent ที่นิยมใช้ในงานสีน้ำมัน มีดังนี้ 1. Turpentine หรือ น้ำมันสน

เป็นตัวทำละลายที่ใช้กันมาตั้งแต่โบราณ มีประสิทธิภาพสูง แต่มีข้อเสียเรื่องเป็นพิษต่อสุขภาพ จึงควรใช้ Turpentine สำหรับงานศิลปะโดยเฉพาะ เพราะจะเป็นพิษน้อยกว่าน้ำมันสนทั่วไปที่ขายตามร้านวัสดุก่อสร้าง

ข้อดี

- ราคาไม่แพง

- ล้างสีน้ำมันออกได้เร็วที่สุด

- ล้างวานิชทุกประเภทออกได้

- เมื่อผสมกับสีน้ำมัน จะเกิดลักษณะที่เรียกว่า “Lean” คือสีจะบางลง ทำให้ใช้เทคนิคระบายแบบสีน้ำได้ สีที่ผสมกับ Turpentine จะมีผิวด้าน จึงนิยมใช้วาดในชั้นล่างสุดหรือ underpainting

.

ข้อเสีย

- พู่กันพังเร็ว

- มีกลิ่นแรงเวียนหัวมาก

- มีพิษต่อสุขภาพมาก เพราะมีผลต่อระบบทางเดินหายใจ คนเป็นหอบหืดไม่ควรใช้ มีผลต่อเยื่อบุตา ในระยะยาวมีผลต่อระบบสมองส่วนกลาง ดังนั้นควรใช้ในห้องที่อากาศถ่ายเท หรือใช้นอกอาคาร ห้ามใช้ในห้องแอร์

---

2. Petroleum Distillates หรือ สารที่ได้จากการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม

(ขวา) Mineral Spirit // (ซ้าย) OMS

เป็นสารที่ได้จากการกลั่นน้ำมันดิบ เช่น Mineral Spirit, Naphtha, Kerosene แต่ที่นิยมนำมาใช้กับสีน้ำมัน มีดังนี้

2.1 Mineral Spirit หรือ White Spirit

เป็นตัวทำละลายที่เป็นพิษน้อยกว่าน้ำมันสน กลิ่นน้อยกว่าน้ำมันสน แต่ยังใช้ล้างพู่กันได้ดี

.

2.2 Odorless Mineral Spirit หรือ OMS

คือ Mineral Spirit ที่ผ่านกระบวนการเอาพวก Aromatic Hydrocarbon ที่ให้กลิ่นแรงและเป็นพิษออก ผลคือ ได้โซลเว้นท์ที่ไม่ค่อยมีกลิ่น ดีต่อสุขภาพมากกว่า ประสิทธิภาพการล้างพู่กันทำได้ดี อาจจะด้อยกว่า Mineral Spirit บ้างเล็กน้อย

.

สำหรับแอดแนะนำให้ใช้ OMS มากกว่า Mineral Spirit แม้ว่าราคาจะแพง เพราะในระยะยาวจะดีต่อสุขภาพกว่ามาก ยี่ห้อที่แนะนำ เป็น Gamsol ค่ะ เพราะมีความเป็นพิษน้อยกว่ายี่ห้ออื่น

.

 ข้อดี

- คุณสมบัติเหมือนน้ำมันสน แต่ไม่มีกลิ่นหรือมีกลิ่นน้อย

- ล้างสีน้ำมันออกได้ดี แต่ไม่เท่าน้ำมันสน

- ล้างวานิชทุกประเภทออกได้ ยกเว้น Damar Varnish

- เมื่อผสมกับสีน้ำมัน จะเกิดลักษณะที่เรียกว่า “Lean” คือสีจะบางลง ทำให้ใช้เทคนิคระบายแบบสีน้ำได้ สีที่ผสมกับ OMS จะมีผิวด้าน จึงนิยมใช้วาดในชั้นล่างสุดหรือ underpainting

.

ข้อเสีย

- ราคาแพง

- พู่กันพังเร็ว

- มีพิษต่อสุขภาพเช่นกัน แต่น้อยกว่าน้ำมันสนมาก มีผลต่อระบบทางเดินหายใจ มีผลต่อเยื่อบุตา ในระยะยาวมีผลต่อระบบสมองส่วนกลาง ดังนั้นควรใช้ในห้องที่อากาศถ่ายเท ห้ามใช้ในห้องแอร์ และด้วยความที่ไม่มีกลิ่น บางทีก็เป็นผลเสียตรงที่ทำให้คนวาดไม่รู้ตัวว่าสูดไอระเหยเข้าไปเยอะหรือน้อย ---

3. Citrus Solvent หรือ ตัวทำละลายจากน้ำมันเปลือกส้ม

Citrus Solvent (D-limonene) คือ ตัวทำละลายจากน้ำมันหอมระเหยของเปลือกส้ม เป็นของเหลวใส มีกลิ่นส้ม แนะนำให้ใช้ยี่ห้อที่ผลิตมาสำหรับงานศิลปะ เช่น Chelsea Classical Studio, LUKAS, Zest-it, Roberson เป็นต้น เพราะมีการผสม Citrus เข้ากับสารตัวอื่นเพื่อไม่ให้แรงเกินไป เหมาะกับงานสีน้ำมัน ถ้าใช้ Citrus Solvent สำหรับงานอุตสาหกรรม จะแรงเกินไปและแห้งช้ากว่า

.

มีกลิ่นส้ม สำหรับบางคนที่ทนกลิ่นน้ำมันสนไม่ได้ อาจจะชอบตัวนี้มากกว่า แต่กลิ่นของ Citrus ก็อาจแรงไปสำหรับบางคนได้เช่นกัน เพราะคนที่ทนกลิ่น Citrus ไม่ได้ก็มี

.

ข้อดี

- ล้างสีน้ำมันออกได้ดีใกล้เคียงกับน้ำมันสน และดีกว่า OMS

- ล้างวานิชทุกประเภทออกได้ แต่น้ำมันสนจะล้างวานิชได้ดีกว่า

.

ข้อเสีย

- แห้งช้ากว่าน้ำมันสนและ OMS

- มีผลต่อสุขภาพเช่นกัน แต่น้อยกว่าน้ำมันสนมาก เรื่องผลเสียต่อสุขภาพไม่ต่างจาก OMS มากนัก ถ้าสูดดมมากจะระคายเคืองทางเดินหายใจ หรือปวดหัวได้ จึงควรใช้ในห้องที่อากาศถ่ายเทเสมอ ห้ามใช้ในห้องแอร์

---

4. Lavender Spike Oil หรือ น้ำมันลาเวนเดอร์สไปก์

Lavender Spike Oil ชื่อเป็นน้ำมัน แต่จริงๆ แล้วคือ Solvent ที่ได้จากการสกัดน้ำมันหอมระเหยของดอกและใบต้นลาเวนเดอร์ เป็นโซลเว้นท์ที่ปลอดภัยต่อสุขภาพมากกว่าน้ำมันสน ด้วยความที่มีราคาแพงมาก ผลิตภัณฑ์ที่วางขายในท้องตลาดจะไม่ใช่ Lavender Spike เพียวๆ แต่มีการนำไปผสมกับสารอื่นเพื่อลดต้นทุน ยี่ห้อที่วางขายได้แก่ Chelsea Classical Studio, Sennelier, Lefranc, Rublev เป็นต้น

.

Lavender Spike oil เป็นโซลเว้นท์ที่ใช้ผสมทำมีเดียมมานานแล้ว ศิลปินรุ่นเก่าอย่าง Peter Paul Rubens ก็มีบันทึกว่าเขาใช้ Spike Oil ผสมลงไปในมีเดียมด้วยเช่นกัน

.

ตัวนี้มีกลิ่นลาเวนเดอร์ สำหรับบางคนที่ทนกลิ่นน้ำมันสนไม่ได้ อาจจะชอบตัวนี้มากกว่า แต่ลาเวนเดอร์ก็อาจจะแรงไปสำหรับบางคนได้เช่นกัน เพราะคนที่ทนกลิ่นไม่ได้ก็มี

.

ข้อดี :

- ล้างสีน้ำมันออกได้ดี ใกล้เคียงกับน้ำมันสน และดีกว่า OMS

- ล้างวานิชทุกประเภทออกได้ แต่น้ำมันสนจะล้างวานิชได้ดีกว่า

ข้อเสีย :

- ราคาแพงมาก

- มีผลต่อสุขภาพเช่นกัน แต่น้อยกว่าน้ำมันสนมาก อาจทำให้ระคายเคืองทางเดินหายใจ ถ้าสูดดมมากไปอาจเวียนหัวได้ จึงควรใช้ในห้องที่อากาศถ่ายเทเสมอ ห้ามใช้ในห้องแอร์

---

5. Bio Solvent หรือ ตัวทำละลายชีวภาพ

เป็น Solvent ละลายสีน้ำมันแบบใหม่ที่เริ่มนำมาใช้กัน ซึ่งมีความเป็นพิษต่ำกว่าน้ำมันสนและ OMS อีกทั้งยังเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เนื่องจากเป็นของใหม่ในวงการศิลปะ จึงไม่ได้มีข้อมูลด้านประสิทธิภาพมากนัก แต่ก็เหมือนโซลเว้นท์ตัวอื่น คือ ต้องใช้ในห้องที่อากาศถ่ายเท ห้ามใช้ในห้องแอร์

ยี่ห้อที่วางขายในท้องตลาด ได้แก่ Sennelier Green for oil, Michael Harding Miracle Medium, Eco-solve , Art TreeHouse Bio-base thinner เป็นต้น ซึ่งแต่ละยี่ห้อก็ไม่ได้เปิดเผยว่าเป็นสารอะไรกันแน่ แต่ลือกันในหมู่ศิลปินว่า องค์ประกอบหลักคือ Methyl Soyate ซึ่งเป็นตัวทำละลายที่สกัดจากถั่วเหลือง ซึ่งไม่ทราบเหมือนกันว่าจริงหรือไม่ ต้องรอดูในอนาคตว่าจะมีการเปิดเผยข้อมูลมากกว่านี้มั้ย

ข้อดี

- ใช้ล้างพู่กันได้ดี

- ใช้ล้างวานิชได้

- มีกลิ่นอ่อน ปลอดภัยต่อสุขภาพที่สุดในบรรดาทั้งหมด

.

ข้อเสีย

- ราคาแพง

- แห้งช้ากว่าน้ำมันสนและ OMS / ยิ่งใช้เยอะยิ่งแห้งช้า

- กัดพลาสติกบางๆ ได้ ดังนั้นคนที่ใช้พลาสติกบางเป็นถ้วยใส่มีเดียมหรือเป็นปูแผ่นพลาสติกบางๆ บนจานสี ควรเช็คให้ดีก่อนใช้

---

สรุป

น้ำมันสนเป็น Solvent ที่มีประสิทธิภาพดีที่สุด แต่ก็เป็นพิษมากที่สุด อันตรายต่อสุขภาพที่สุดเช่นกัน ส่วน Solvent ตัวอื่น จะปลอดภัยกว่า ประสิทธิภาพก็แตกต่างกันไป

.

สำหรับแอดมิน จากที่เคยลองใช้มา สรุปจบที่ OMS เป็นหลักค่ะ เพราะคุณสมบัติในการใช้งานตอบโจทย์สำหรับแอด โดยใช้ยี่ห้อ Gamsol เพราะเป็นพิษน้อยกว่า OMS ยี่ห้ออื่น

---

บทความโดย Paint You Studio https://paintyoustudio.wixsite.com/home